نقشه ذهن ایرانی‌ها در هفته اول دی‌ماه | گوگل ترندز لو داد؛ اضطراب، خشم و همدلی در صدر جست‌و‌جو‌ها

رویداد۲۴| محمد تقی زاده - مرور داده‌های جست‌وجوی کاربران ایرانی در هفته نخست دی‌ماه ۱۴۰۴، تصویری فشرده، اما معنادار از وضعیت جامعه ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن بحران اقتصادی، ناآرامی‌های اجتماعی و سوگ‌های فرهنگی به‌هم گره خورده‌اند و ذهن و احساس میلیون‌ها نفر را درگیر کرده‌اند. آنچه ایرانیان در این بازه زمانی جست‌و‌جو کرده‌اند، صرفاً مجموعه‌ای از کلمات کلیدی نیست، بلکه بازتابی از اضطراب‌های معیشتی، خشم‌های فروخورده و همدلی‌های جمعی است.

این گزارش که بر اساس داده‌های گوگل ترندز در بازه زمانی ۳ تا ۱۰ دی ۱۴۰۴ تهیه شده، نشان می‌دهد چگونه موضوعات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در ذهن کاربران ایرانی در هم تنیده‌اند. بیشترین حجم جست‌و‌جو‌ها به قیمت دلار و طلا اختصاص داشت؛ نشانه‌ای روشن از اضطراب عمومی نسبت به تورم، کاهش قدرت خرید و آینده نامعلوم اقتصاد. کاربران نه‌تنها به دنبال اطلاع از نرخ‌های لحظه‌ای بودند، بلکه اخبار مرتبط با سیاست‌گذاری اقتصادی، از جمله تغییرات در رأس بانک مرکزی، را نیز با دقت دنبال می‌کردند. انتصاب دوباره عبدالناصر همتی به ریاست بانک مرکزی، در میانه بحران ارزی، برای بخشی از جامعه امیدی محتاطانه به کنترل اوضاع ایجاد کرد و برای بخشی دیگر، صرفاً تکرار چرخه‌ای آشنا از وعده و تردید بود.

سقوط ریال و بازگشت اضطراب معیشتی به صدر دغدغه‌ها

این هفته هم‌زمان با سقوط بی‌سابقه ارزش ریال و عبور نرخ دلار آزاد از مرز‌های تاریخی، فضای اقتصادی کشور به نقطه‌ای بحرانی رسید. جهش نرخ ارز و طلا، نه‌تنها بازار‌ها را ملتهب کرد، بلکه به سرعت به سطح جامعه سرریز شد و نگرانی درباره آینده معیشت را به دغدغه‌ای عمومی بدل ساخت. همین فشار اقتصادی، بستر شکل‌گیری اعتراضاتی شد که از بازار تهران آغاز و به چندین شهر دیگر گسترش یافت؛ اعتراضاتی که در ابتدا رنگ‌وبوی صنفی و اقتصادی داشتند، اما در مواردی به شعار‌های سیاسی و تند نیز کشیده شدند.

بیشتر بخوانید: پایان ارز رانتی| پزشکیان رسما حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را اعلام کرد

سوگ فرهنگی در میانه هیاهوی اقتصادی

در کنار این التهاب اقتصادی و اجتماعی، جامعه ایران با خبر‌های تلخ فرهنگی و انسانی نیز مواجه شد. درگذشت بهرام بیضایی، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های تئاتر و سینمای ایران، درست در روز تولد ۸۷ سالگی‌اش، موجی از اندوه و تأمل را در فضای عمومی برانگیخت. بیضایی برای بسیاری فراتر از یک هنرمند بود؛ نمادی از استقلال فکری و مقاومت فرهنگی که سال‌ها دور از وطن زیست و آثارش همچنان در حافظه جمعی ایرانیان زنده است. هم‌زمان، خبر درگذشت دختر خردسال یکی از مجریان شناخته‌شده تلویزیون، لایه‌ای انسانی و عاطفی به فضای خبری افزود و موجی از همدردی را در شبکه‌های اجتماعی و جست‌و‌جو‌های اینترنتی ایجاد کرد.

از بازار تا خیابان؛ اقتصاد چگونه به اعتراض تبدیل شد

در همین حال، افزایش چشمگیر جست‌و‌جو‌ها درباره اعتراضات، نشان‌دهنده پیوند مستقیم بحران معیشتی با واکنش‌های اجتماعی است. ورود کسبه و بازاریان ــ گروهی که معمولاً محافظه‌کار تلقی می‌شوند ــ به صف معترضان، از نگاه بسیاری از ناظران، نشانه عمق یافتن فشار اقتصادی و فرسایش تاب‌آوری اجتماعی است. داده‌های جست‌و‌جو حکایت از آن دارد که جامعه نه‌تنها شاهد این اعتراضات بوده، بلکه فعالانه در پی درک ابعاد، گستره و پیامد‌های آن نیز بوده است.

بیشتر بخوانید: تظاهرات امروز تهران به روایت رسانه‌های رسمی/ بالاخره معترض در خیابان است یا معاند؟

بانک مرکزی و جست‌وجوی راه‌حل در میانه بحران

در دل این آشفتگی اقتصادی، تغییر در رأس بانک مرکزی و بازگشت عبدالناصر همتی به این جایگاه، به یکی از محور‌های اصلی توجه کاربران تبدیل شد. جست‌و‌جو‌های مرتبط با نام او نشان می‌دهد که بخشی از جامعه، همچنان سیاست‌گذار اقتصادی را به‌عنوان یکی از گره‌گاه‌های حل بحران می‌بیند. هرچند این انتصاب برای برخی امیدی محتاطانه به کنترل بازار ایجاد کرد، اما هم‌زمان تردید‌های جدی نیز درباره توان دولت برای مهار دلار بالای ۱۴۰ هزار تومان وجود دارد؛ تردید‌هایی که در پسِ همین کنجکاوی‌های اینترنتی قابل ردیابی است.

فوتبال؛ مکثی کوتاه در دل فشار‌های روزمره

در کنار همه اینها، جست‌و‌جو‌های مرتبط با فوتبال و مسابقات لیگ برتر همچنان جایگاه ثابتی در میان علایق کاربران داشت. این موضوع یادآور آن است که حتی در پرتنش‌ترین دوره‌ها، نیاز به سرگرمی، تعلق جمعی و گریز موقت از واقعیت‌های تلخ، بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره مردم باقی می‌ماند.

پژواک بحران‌ها و امید‌ها

در مجموع، ترند‌های جست‌وجوی این هفته تصویری از جامعه‌ای تحت فشار ترسیم می‌کنند؛ جامعه‌ای که در آن اقتصاد متزلزل، به ناآرامی اجتماعی دامن زده، سوگ‌های فرهنگی احساسات جمعی را برانگیخته و در عین حال، مردم همچنان به دنبال روزنه‌هایی برای همدلی و نفس‌کشیدن هستند.

این داده‌ها نشان می‌دهد که آنچه امروز در جست‌و‌جو‌های اینترنتی دیده می‌شود، در واقع پژواک همان بحران‌ها و امید‌هایی است که در زندگی واقعی جریان دارند. اگر بخواهیم این هفته را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت ایران در نقطه‌ای ایستاده که اقتصاد، فرهنگ و احساسات عمومی، هم‌زمان و به شکلی فشرده، در حال تجربه فشار حداکثری‌اند.